این روزها در محافل بسیاری بحث طرح تحول اقتصادی دولت نهم جاری است.این طرح در راستای قول رییس جمهور در پیام نوروزی اش مبنی بر جراحی اقتصاد ایران صورت گرفت.با توجه اهمیت موضوع به ذکر چند نکته در خصوص طرح تحول اقتصادی و به خصوص قسمت مر بوط به پرداخت نقدی یارانه ها می پردازم.
- بحث پرداخت نقدی یارانه ها اولین بار در دولت آقای هاشمی در سال 1370 مطرح و در برخی موارد به اجرا درآمد. اکنون بعد از گذشت 17 سال، دولت احمدینژاد که از حمایتهای سیاسی لازم برخوردار است تصمیم به اجرای دوباره آن گرفته است. این دقیقا همان چیزی است که در برنامه چهارم بسیار روشن مطرح شد و دولت به دلایل مختلف از اجرای آن عدول کرد. «متاسفانه» دولت نهم از زمان شروع به کار اساسا برنامه چهارم را زیر سوال برده و به تجربه ثابت شد برنامههایی را که به صورت مقطعی چه در زمان انتخابات چه بعدها اعلام کرد از بنیه کارشناسی قوی برخوردار نبود.
- در حال حاضر چیزی در حدود 90 هزار میلیارد تومان در بخش انرژی تحت عناوین مختلف یارانه داده می شود که در صورت حذف یارانه های این بخش هیچ تضمینی وجود ندارد که یارانه های نقدی پرداخت شده بتواند این تفاوت ناگهانی بوجود آمده را جبران کند.و در صورتی که این تفاوت ها قابل جبران نباشد باید منتظر مشکلات اجتماعی و حتی سیاسی که خود بر تورم دامن خواهد زد بود.
- به دلیل حذف یارانه از کالا قیمت انواع کالاهای یارانهای آزاد خواهد شد و از این رو مردم باید آمادگی گرانی شدید در بازار را داشته باشند.این در حالی است که با توجه به ضعف مالی شدید اقشار مختلف در حال حاضر این آمادگی وجود ندارد زیرا در صورت پرداخت نقدی یارانه ها، وجوه واریز شده به حساب مردم ممکن است در بخشهای غیر مربوطه که یارانه به آن تعلق نمی گرفته هزینه گردد و این ضعف مالی مردم را بیش از پیش تشدید نماید.لذا درک این حالت برای مردم نیاز به چندین سال گذشت زمان دارد لذا این برنامه باید از سال اول مسئولیت دولت مطرح و آغاز میشد و نه اکنون که کمتر از یک سال به پایان کار آنان مانده است، بنابراین سخنان رئیسجمهور شائبه تبلیغات سیاسی نیز در اذهان ایجاد میکند.
- برای اجرای صحیح و اصولی این طرح، نهادهای مختلف باید قدرت و آمادگی لازم را برای اجرای آن داشته باشند و راهکارهای اجرای آن نیز به درستی برنامهریزی شود. اگر اجرای این طرح نادرست و یا ضعیف باشد طرح دوباره در سکوت مطلق فرو میرود اما اینبار زمان مطرح شدن دوباره آن مشخص نخواهد بود و از این رو ضربه بزرگی به اقتصاد وارد میآید.در شرایط حاضر و طبق اظهار نظر بسیاری از کارشناسان این آمادگی حتی در بدنه دولت نیز وجود ندارد.
- بحث تحول اقتصادی در شرایطی که یک سال بیشتر از دوران دولت آقای احمدی نژاد باقی نمانده است خیلی با عنوانش همخوانی ندارد چرا که تحول اقتصادی به هر حال یک برنامه حداقل میان مدت است که این برنامه اگر قرار است اجرایی شود اولا نیازمند زمان است ثانیا کار کارشناسی را می طلبد.
- اگر معتقد باشیم که اقتصاد کشور دچار رکود تورمی است تزریق هر نوع نقدینگی به جامعه چه در قالب یارانه و چه در قالب کمک های دیگری که پول را به دست مردم هدایت می کند، برای اقتصاد سم است. این در حالی است که تزریق نقدینگی به جامعه با سیاست خود دولت هم منافات دارد که در واقع سعی اش بر این است که سیاست انبساطی نظام پولی و اقتصادی را به سمت انقباضی ببرد. بر این اساس پرداخت نقدی یارانه ها به رشد نقدینگی در جامعه منجر خواهد شد واین نقدینگی هم به نوعی اثرات تورمی خود را نشان خواهد داد.
به نظر می رسد طرح حاضر فقط به منظور ایجاد جو رورانی مثبت در جامعه به نفع دولت نهم اجرا می گردد.به عبارت دیگر با توجه به افزایش شدید نارضایتی ها از عملکرد دولت نهم خصوصا در حوزه اقتصاد، دولت تصمیم دارد با تزریق نقدینگی به جامعه باعث افزایش نسبی توان خردید در مردم گردد.به اعتقاد من طرح حاضر با توجه به نزدیکی انتخابات ریاست جمهوری اجرا خواهد شد و به خاطر اثرات منفی آن بر اقتصاد ایران خواه در صورت ریاست جمهوری مجدد احمدی نژاد یا شخص دیگر چند ماه پس از آغاز به کار دولت نهم متوقف خواهد شد.